Zo’n vraag als in de titel kun je op twee manieren beantwoorden, kort en ontwijkend of goed. We kiezen voor het laatste. Het brengt ons langs cannabinoïden, receptoren, het endocannabinoïde systeem en wetenswaardigheden.

Duizenden jaren geleden gebruikten mensen de cannabisplant al. We hebben het dan niet over toepassingen als kleding en voedsel, maar over de medicinale eigenschappen. In het verre Oosten kenden de Chinezen ver voor onze jaartelling de geneeskrachtige waarde al. En ook de Romeinen die rond het jaar nul leefden, hadden al meerdere gezondheidstoepassingen voor de bloem, steel en bladeren van de plant.

Cannabinoïden

In 1935 werden de eerste cannabinoïden ontdekt, cannabidiol (CBD) en cannabinol (CBN). Dertig jaar later waren er drie beschreven, de genoemde en tetrhydrocannabinol (THC). Het was vooral aan Raphael Mechoulam te danken dat verder onderzoek naar de cannabisplant werd voortgezet. En dat de ban en heksenjacht rond de plant, begonnen met de Amerikaan Harry Anslinger, werd doorbroken.

Geleidelijk kwamen meer cannabinoïden, die altijd al in de cannabisplant zaten, in beeld. Momenteel zijn er ongeveer 150 bekend en verwacht men er nog 250 te vinden. Tegelijk is meer kennis gekomen rond andere werkzame stoffen in de plant, zoals terpenen. En kreeg men inzicht in de werking.

Endocannabinoïde systeem

Die kennis verbreedde enorm na een ontdekking in 1990. Onderzoekers die de geneeskrachtige eigenschappen van de cannabisplant onderzochten, ontdekten toen dat ons lichaam zelf cannabinoïden maakt.

De cannabinoïden die het lichaam zelf maakt, noemden ze het endocannabinoïde systeem (endo = inwendig). Na allerlei onderzoek blijkt nu dat het een regelend systeem is dat door het gehele orgaanstelsel invloed uitoefent. En dat de cannabinoïden uit de cannabisplant, zogenaamde fytocannabinoïden (fyto = plant*), op dezelfde manier invloed hebben.

Receptoren

Hoe hebben ze die invloed? Mensen hebben allerlei organen die met elkaar samenwerken. Die organen bestaan uit weefsels, verzamelingen cellen met ongeveer dezelfde functie en grootte. In die cellen zitten op verschillende plaatsen receptoren. Dat zijn eiwitten waaraan zich een specifiek molecuul kan binden, bijvoorbeeld een cannabinoïde molecuul.

Wanneer een molecuul zich bindt aan het eiwit volgt er een signaal, die een specifieke reactie in gang zet. Onderzoekers leggen dat proces vaak uit met het voorbeeld van een slot en sleutel. De receptor is daarbij het slot van de cel. Een cannabinoïde molecuul is de sleutel, die door de binding met het eiwit het slot opent.

Geneeskrachtige producten

De werking van receptoren is al veel langer bekend en er zijn andere moleculen, die evenals cannabinoïde-moleculen als ‘sleutel’-moleculen bekend staan. Bijzonder aan de cannabinoïden is dat ze hun werk in het gehele lichaam, in alle organen, uitvoeren.

We schreven al dat de cannabinoïden uit de cannabisplant op dezelfde wijze werken als de cannabinoïden die het lichaam zelf aanmaakt. Dat is waarop geneeskrachtige producten en medicijnen zijn gebaseerd. Ze imiteren de werking van lichaamseigen processen door extern ingebrachte moleculen aan specifieke receptoren te laten binden. En daarmee een reactie op te roepen. Of te verminderen of verhinderen. In dat laatste geval voorkomt het bijvoorbeeld dat een lichaamseigen molecuul zich kan binden aan een receptor.

Cannabinoïden

Er is al veel onderzoek gedaan naar het endocannabinoïde systeem en de cannabinoïden uit de cannabisplant. Daarmee bouwden wetenschappers veel kennis op. Niet alleen over de werking van CBD, het eerst ontdekte cannabinoïde uit de cannabisplant. Maar ook over de vele andere cannabinoïden, over receptoren waaraan zich specifieke cannabinoïden binden en meer.

Dagelijks boeken wetenschappers vooruitgang. Ze ontdekken nieuwe cannabinoïden en vergroten hun kennis van cannabinoïde receptoren. En ze krijgen inzicht in de positieve werking van cannabinoïden, zowel de lichaamseigen als de externe die, bijvoorbeeld via CBD olie, ons lichaam helpen.

Hoe werkt CBD olie?

In principe werken allerlei processen in ons lichaam uitstekend. Het hoofddoel van het endocannabinoïde systeem (ECS) blijkt, zorgen voor een balans in het gehele lichaam. Volgens meerdere gezondheidswetenschappers, die onderzoek doen naar het ECS, is het systeem de spil bij het zelf-genezend vermogen van het lichaam.

De cannabinoïden die het lichaam maakt zijn chemicaliën die door het lichaam reizen naar specifieke locaties om een algeheel gezond evenwicht te behouden. Ze werken samen bij bepaalde processen of zetten veranderingen en verbeteringen in gang. De specifieke cannabinoïden moeten daarvoor wel ter plaatse aanwezig zijn.

Tijdelijke of permanente aandoeningen (chronische ziekten) kunnen het systeem echter verstoren en verzwakken. Het lichaam maakt dan de gewenste cannabinoïden niet aan. Of de cannabinoïden komen niet op hun plaats van bestemming, het receptor van de cel die moet worden geactiveerd. Met andere woorden, het systeem kan zijn hoofddoel niet uitvoeren.

CBD olie zorgt dan voor de benodigde cannabinoïden. Het ondersteunt het systeem op plekken waar het zelf niet voor het gewenste evenwicht kan zorgen.

Aanvullende informatie

Bij het orgaanstelsel onderscheidt men orgaangroepen, zoals bloedsomloop (met bijv. hart- en vaatstelsel), spierstelsel en spijsverteringsstelsel (met bijv. gebit, maag en darmen). In de praktijk gebruikt men verschillende indelingen, maar vrijwel altijd zijn het tien of elf onderscheiden groepen.

Door DNA-onderzoek is bekend dat de mens tijdens zijn evolueren uit lagere diersoorten, 600 miljoen jaar geleden zijn eerste cannabinoïde receptor kreeg. Daarna kwamen er meer receptoren die perfect binden met zowel lichaamseigen als plantaardige cannabinoïden. Zie bijvoorbeeld ‘Sourcing the Code Searching for the Evolutionary Origins of Cannabinoid Receptors’ uit 2002 (pdf).

Vooral Allyn C Howlett deed vanaf de tachtiger jaren veel onderzoek naar cannabinoïde receptoren en de werking daarvan. Een rapport uit 2020 over deze receptoren geeft inzicht in de huidige kennis, de rol van receptoren en hun therapeutische mogelijkheden bij verschillende aandoeningen (pdf). Het verslag ‘Cannabinoids and Cannabinoid Receptors, the story so far’ is daarbij een mooi aanvulling (pdf).

Een stof die een receptor activeert wordt een agonist genoemd. Daar tegenover staat de antagonist die een reactie vermindert of tegengaat. Een bekend voorbeeld van een antagonist is de betablokker, die de werking van de beta-receptor tegengaat (blokkeert). Bij twee cannabinoïde receptoren, waarover momenteel het meest bekend is (CB1 enCB2) werken cannabinoïden als agonist en antagonist (pdf).

 

Leave a Reply