Sinds een tiental jaren is er buitengewone aandacht voor stamcellen. Dit komt onder andere doordat de levensverwachting toeneemt. Mensen worden steeds ouder en daarmee groeit ook het aantal aandoeningen die samenhangen met een hoge leeftijd.

Het gaat dan met name om de zogenaamde neurodegeneratieve aandoeningen. Dat zijn vaak ongeneeslijke en slopende ziekten waarbij (zenuw)cellen afsterven. Bekende voorbeelden van die ziekten zijn Alzheimer, Huntington, ALS en Parkinson.

 Nieuwe therapieën

Met de huidige behandelingen, vaak farmaceutisch, bereikt men niet de gewenste resultaten. Die zijn vooral remmend, hebben te veel bijwerkingen of stemmen om andere redenen tot ontevredenheid. Daarom zijn nieuwe therapieën gewenst.

Daar komt bij dat mensen mondiger en individueler zijn geworden. Een nieuwe aanpak zal persoonlijker (maatwerk) moeten zijn en liefst passend bij de bestaande levenswijze. Maar vooral wordt gestreefd naar effectieve therapieën, die de bedoelde ziekten remmen of stoppen en minder of geen bijwerkingen hebben.

Stamcellen

Al enige tijd wordt daarbij dus gedacht aan stamcellen. Dat zijn min of meer neutrale cellen zonder specialisatie. Ze kunnen zich nog ontwikkelen tot een bepaald celtype, bijvoorbeeld tot huidcel, bloedcel of hersencel. Naast uitgroeien tot een specifieke cel kunnen ze zichzelf ook vernieuwen.

Momenteel onderscheidt men vier verschillende typen stamcellen. Daarbij gaat het om de toenemende mogelijkheid te ontwikkelen tot de 220 celtypes in ons lichaam. Een jonge stamcel heeft daarbij meer mogelijkheden. Oudere stamcellen hebben al een richting, bijvoorbeeld bloedstamcel of hersenstamcel.

Bloedstamcellen houden zich vanzelfsprekend bezig met de cellen in je bloed. Wanneer je een wond oploopt, worden de bloedstamcellen geactiveerd. Zij repareren dan beschadigd weefsel, vervangen dode cellen en vormen zich tot rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes.

Neurale stamcellen

In het algemeen zorgen de stamcellen er daarmee voor dat we gezond blijven en niet te snel verouderen. Dat doet het endocannabinoïde systeem ook. En ook dat systeem doet dat in ons gehele lichaam.

Het is dus niet zo gek dat wetenschappers gingen kijken naar stamcellen én cannabinoïden. De onderzoekers die nieuwe therapieën zoeken voor degeneratieve aandoeningen, kijken daarbij vooral naar neurale stamcellen. Dat zijn stamcellen voor de verschillende cellen in de hersenen (zenuwstelsel).

 Hulp van cannabinoïden

Neurale stamcellen delen niet door paarsgewijze celdeling (mitose, waarbij een cel in tweeën deelt). Nieuwe hersencellen ontstaan door een proces waarbij externe factoren de stamcellen beïnvloeden. Zo’n externe factor zou een cannabinoïde-molecuul kunnen zijn. Het is slechts een van de taken waarbij cannabinoïden bij stamcellen kunnen bijdragen.

De gedachte om bij stamcel onderzoek cannabinoïden te gebruiken, wordt versterkt doordat uit steeds meer onderzoek de positieve effecten blijken van cannabinoïden. In het gehele lichaam, maar met name ook bij neurologische aandoeningen. Naast die al bekende positieve effecten van cannabidiol (CBD) en cannabinoïden, vermoedt men een groot, nog onontdekt potentieel voor cannabinoïden.

Behandelopties met cannabinoïden

Wetenschappers zijn enthousiast over de mogelijke nieuwe behandelopties voor, in dit geval, neurologische aandoeningen. Behandelopties met cannabinoïden in combinatie met bijvoorbeeld stamceltherapie. Bij dat laatste denkt men vooralsnog aan transplantatie van stamcellen uit het eigen lichaam of van een donor.

Er zijn echter, met name bij stamcellen, ook al direct veel vragen te beantwoorden. Dat begint al met ethische vragen bij het toepassen van embryonale stamcellen. Maar bij de onderzoeken met stamcellen gaat het vooral over praktische problemen. Bij een transplantatie kun je daarbij denken aan afstoten van donormateriaal. En bij bepaalde hersenziekten aan het onbereikbaar of niet meer aanwezig zijn van bepaalde hersendelen.

Onderzoek

Er zijn inmiddels talrijke onderzoeken gedaan naar cannabinoïden en stamcellen samen. Of naar één van beide, waarbij ook naar de ander is gekeken of waarbij tijdens het onderzoek bij die ander opmerkelijke dingen werden ontdekt.

Vaak het gaat daarbij om te medisch gedetaileerde zaken. Maar de conclusies, en vooral de samengevatte conclusie bij bekijken van meerdere onderzoeken, zijn wel interessant. Zo blijkt uit meerdere onderzoeken dat CBD een grote positieve invloed heeft op de aanmaak, groei en vermenigvuldiging van stamcellen. Bijvoorbeeld bij mesenchymatische stamcellen, die bekend staan om hun ontstekingsremmende en immuunvernieuwende eigenschappen.

Wanneer er naar specifieke aandoeningen wordt gekeken zijn de conclusies ook hoopvol voor de toekomst. Meer onderzoeken naar CBD en neurodegeneratieve aandoeningen concluderen als bijvoorbeeld deze: Daarom denken we dat GMSC’s die vooraf zijn behandeld met CBD een moleculair profiel hebben die mogelijk gunstiger is voor de behandeling van Alzheimer.

Aanvullende informatie:

GMSC’s zijn mesenchymatische stamcellen verkregen uit tandvlees (GMSC = Gingiva Mesenchymal Stem Cells).

Enkele bronnen

Cannabidiol Modulates expression of Alzheimer genes in Stem Cells – Libro ea 2016 (pdf)

Transcriptomic Analysis of Stem Cells Treated with Cannabidiol – Diomede ea 2019 (pdf)

Cannabinoid-Induced Autophagy etc Mesenchymal Stem Cells under stress – Bublitz 2020 (pdf)

Neuroprotection by micronutrients and CBD in Neurodegenerative diseases – Prasad 2020 (pdf)

Current Aspects of the Endo- and Phytocannabinoids for Alzheimer etc – Cooray ea 2020 (pdf)

Leave a Reply