Winkelmand

Rond de eeuwwisseling ontdekten enkele wetenschappers iets opmerkelijks. Tenminste, dat vonden ze toen. Het was al lang bekend dat bijvoorbeeld marathonlopers een zogenaamde runner’s high krijgen. Volgens sommigen gebeurt dat tijdens het rennen. Dan valt ineens pijn en vermoeidheid weg. Daarna lijkt het lopen veel gemakkelijker te gaan. Anderen ervaren het na het lopen. Dat hen ineens een ontspannende rust overvalt.

Vanaf de jaren zestig beschrijven lopers het in allerlei bewoordingen. Het is puur geluk, een gevoel van eenheid met zichzelf en met de natuur, eindeloze rust, innerlijke harmonie, grenzeloze energie, vermindering van pijn. Volgens sommige wetenschappers zijn het prachtige subjectieve beschrijvingen, die echter veel lijken op de bewoordingen van cannabis-gebruikers

Endocannabinoïden

Lange tijd dachten wetenschappers dat de runner’s high werd veroorzaakt door endorfine. Deze neurotransmitter (signaalstof) wordt aangemaakt in de hypofyse. Dat is een klier midden in het hoofd, onder de hersenen.

Wetenschappers ontdekten echter rond 2000 dat endorfine de bloed-hersenbarrière niet kan passeren. Er werd dan ook geen endorfine in de hersenen aangetroffen. De runner’s high blijkt te worden veroorzaakt door endocannabinoïden. Het lichaamseigen systeem voor het aanmaken daarvan zorgt voor de pijnverlichting, de rust, harmonie en energie.

CBD

Nu kijken we daar natuurlijk niet meer van op. Er is inmiddels veel meer kennis over het endocannabinoïde systeem en CBD, het extract van cannabinoïden uit de cannabisplant. De ervaringen, en de beschrijvingen daarvan, horen we tegenwoordig niet alleen van hardlopers.

Allerlei mensen ervaren de sensatie van pijnvermindering. Ze slapen beter door ontspanning, of hebben juist meer energie om langer door te gaan. Ook daar is het endocannabinoïde systeem aan het werk; vaak geholpen door de cannabinoïden uit full spectrum CBD.

Receptoren

Lange tijd hadden onderzoekers alleen het vermoeden dat cannabinoïden in het gehele lichaam actief zijn. Dat kwam onder andere door de aanwezigheid van de receptoren CB1 en CB2, die overal in het lichaam werden gevonden. Eenvoudig uitgelegd zijn receptoren eiwitten die aan de buitenwand van cellen zitten. Wanneer een cannabinoïde zich eraan bindt worden ze actief en zetten de cel aan tot werken.

Geleidelijk werden de vermoedens bevestigd. Wetenschappers ontdekten andere receptoren. Daar werkten cannabinoïden op dezelfde manier. Cannabinoïden blijken in het gehele lichaam te werken.

Ouder worden

De uitdrukking luidt ‘ouderdom komt met gebreken’. Het lijkt een natuurlijk proces dat mensen gebreken krijgen naarmate ze ouder worden. Maar mensen blijven steeds langer fit en gezond. Dat komt voor een groot deel door toegenomen lichamelijke activiteit. Niet meer het harde lichamelijke werk, zoals dat vroeger voorkwam, maar beweging in de recreatieve sfeer.

Het endocannabinoïde systeem blijkt daarbij het centrale punt waardoor lichaamsbeweging ten goede komt aan het lichaam. De cannabinoïden zorgen voor vermindering van pijn… nou ja, alle beschreven voordelen van een runner’s high.

Samenwerking

Wetenschappers met verschillende interesses werken steeds meer samen om de wereld rondom cannabinoïden te begrijpen. Die samenwerking zorgt voor sneller begrip van processen in het lichaam. Bijvoorbeeld neurologen, die naar het zenuwstelsel kijken, en fysiologen, die normale levensprocessen onderzoeken, kwamen tot een theorie hoe het endocannabinoïde systeem werkt.

Het blijkt een proces waarbij de cannabinoïden zich aan de receptoren binden, enzymen zorgen voor de verbinding en vetzuren ook een rol spelen. Hoe het precies in de praktijk gaat is nog onderwerp van onderzoek. Maar het resultaat is dus vermindering van ontstekingen en (gewrichts)pijn, meer energie of rust, en beïnvloeding van andere neurologische aspecten.

Gezonder oud worden met CBD

De ouderwetse drie-eenheid van gezond leven gaat nog altijd op: goede nachtrust, gezonde voeding en voldoende beweging. Naarmate een persoon ouder wordt, is dat echter lastiger. Gezonde voeding lukt wellicht nog, maar slapen en voldoende bewegen (vaak) niet.

Het blijkt dat (endo)cannabinoïden niet alleen werken als een runner’s high. Ze proberen ook bij klachten en aandoeningen in niet bewegende lichamen, de cellen te stimuleren tot herstel. Daarbij blijken (fyto)cannabinoïden zoals CBD het lichaamseigen systeem te helpen. Het lichaam accepteert het CBD plantextract op eenzelfde wijze als de eigen cannabinoïden. En stuurt ze naar plekken waar het eigen systeem wat extra hulp kan gebruiken.

De bewegingscirkel is rond

Cannabinoïden werken dus niet alleen in het bewegende lichaam. Het is ook actief in een lichaam dat, om diverse redenen, niet in beweging is. Beweging is echter belangrijk is, vooral ook voor ouderen.

De oorzaak van bijvoorbeeld minder bewegen door ouderen kan liggen bij klachten en aandoeningen. Iemand die bij bewegen pijn heeft aan gewrichten blijft immers liever zitten. Terwijl juist bewegen die pijn beter kan helpen verminderen, dankzij de werking van het cannabinoïde systeem.

Vormen van bewegen

Daarom kijken onderzoekers nu naar een tussenweg. Ze kijken naar andere, lichtere vormen van lichaamsbeweging. Dus niet het extreme hardlopen. Ze willen weten hoe en wanneer de cannabinoïden zoals bij een runner’s high, gaan werken bij bijvoorbeeld wandelen.

Maar ook bij nog rustiger bewegen, zoals bij rekken en strekken. En zelfs bij innerlijke bewegingskunsten, zoals Tai Chi. Wanneer door cannabinoïden daarmee klachten verdwijnen, zijn wellicht ook zwaardere bewegingen weer mogelijk. Bewegingen die spierkracht vergen, het hart sneller doen slaan en het bloed harder laten stromen.

Aanvullende informatie

Er zijn rond het jaar 2000 meerdere wetenschappers geweest die de runner’s high onderzochten. De meeste aandacht ging in de media naar het onderzoek van Dietrich en zijn collega’s:

In 2003, ‘Excercise activates the endocannabinoid system’ (pdf)

En in 2004 ‘Endocannabinoids and exercise’ (pdf)

Er is vanzelfsprekend daarna nog heel veel onderzoek gedaan naar de runner’s high. Geleidelijk ook in samenhang met andere vormen van beweging, bijvoorbeeld:

‘Intense exercise increases circulating endocannabinoid’ van Gamelin en collega’s in 2012 (pdf) en

‘Runner’s High depends on cannabinoid receptors’ van Fuss en zijn collega’s, die in 2015 keken naar rennende muizen (pdf)

Bruce Watkins was een van de vele wetenschappers die het samenbracht in het kader van ouder worden. Hij kwam in 2019 met het rapport ‘Endocannabinoids, exercise, pain, and a path to health with aging’ (pdf).

Leave a Reply